STAR-DELTA STARTING

STAR-DELTA STARTING

การสตาร์ทมอเตอร์แบบ Star-Delta (สตาร์-เดลต้า) คือวิธีการลดกระแสขณะออกตัวของมอเตอร์เหนี่ยวนำ 3 เฟสที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในโรงงานอุตสาหกรรม เนื่องจากเป็นวิธีที่คุ้มค่า ปลอดภัย และช่วยป้องกันปัญหาไฟตกในระบบไฟฟ้า

ทำไมต้องใช้การสตาร์ทแบบ Star-Delta

เมื่อมอเตอร์ไฟฟ้า 3 เฟสขนาดใหญ่ (โดยปกติคือขนาด 10 แรงม้า หรือ 7.5 kW ขึ้นไป) สตาร์ทแบบต่อตรง (Direct On Line : DOL) จะดึงกระแสสูงกว่ากระแสพิกัดปกติถึง 5-8 เท่า ส่งผลให้

• สายไฟและอุปกรณ์ควบคุมเกิดความร้อนสูง
• แรงดันไฟฟ้าในระบบตก (Voltage Drop) กระทบต่อเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น
• มอเตอร์และระบบกลไกเกิดการกระชากอย่างรุนแรง

การต่อแบบ Star-Delta จึงเข้ามาช่วยแก้ปัญหานี้โดยการ แบ่งการทำงานออกเป็น 2 จังหวะ

หลักการทำงาน 2 สเต็ป

1. จังหวะสตาร์ท (Star Connection – Y)
   • ระบบจะต่อขดลวดมอเตอร์แบบ Star
   • แรงดันไฟฟ้าที่ตกคร่อมขดลวดแต่ละเฟสจะลดลงเหลือเพียง (ประมาณ 58%) ของแรงดันสาย
   • ช่วยลดกระแสขณะสตาร์ทลงเหลือเพียง 1 ใน 3 (ประมาณ 33%) ของการสตาร์ทแบบต่อตรง
   • แรงบิด (Torque) ในช่วงเริ่มหมุนก็จะลดลงเหลือ 1 ใน 3 เช่นกัน
2. จังหวะรันนิ่ง (Delta Connection – Delta)
   • เมื่อมอเตอร์หมุนจนได้ความเร็วรอบประมาณ 75–80% ของความเร็วปกติ (ใช้เวลาผ่าน Timer ประมาณ 5–10 วินาที)
   • คอนแทกเตอร์จะสลับการต่อขดลวดไปเป็นแบบ Delta
   • มอเตอร์จะได้รับแรงดันเต็มพิกัด (Full Voltage) และทำงานด้วยกำลังและแรงบิดสูงสุดตามปกติ

เปรียบเทียบการต่อแบบ Star vs Delta

อุปกรณ์หลักในตู้ควบคุม Star-Delta

• Main Contactor คอนแทกเตอร์หลักจ่ายไฟเข้ามอเตอร์ตลอดเวลา
• Star Contactor คอนแทกเตอร์สำหรับลัดวงจรปลายขดลวดเพื่อต่อแบบ Star
• Delta Contactor คอนแทกเตอร์สำหรับต่อขดลวดแบบ Delta
• Timer Relay ตัวตั้งเวลาในการสลับจาก Star ไป Delta
• Overload Relay อุปกรณ์ป้องกันกระแสเกินเพื่อความปลอดภัยของมอเตอร์

ข้อดีและข้อจำกัด

• ข้อดี ประหยัดค่าใช้จ่ายเมื่อเทียบกับ Soft Starter หรือ INVERTER [VFD] โครงสร้างไม่ซับซ้อน, ลดกระแสกระชากได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ข้อจำกัด แรงบิดช่วงสตาร์ทต่ำ (ไม่เหมาะกับโหลดที่ต้องออกตัวด้วยแรงบิดสูงมากๆ เช่น เครน หรือลิฟต์) มีช่วงจังหวะกระตุกเล็กน้อยขณะสลับสายจาก Star ไป Delta

แบบไฟฟ้า Wiring control Star-delta